ทำไมการเติบโต 5% ของเศรษฐกิจจีนถูกมองว่าต่ำ? และเหตุใดการลดดอกเบี้ยอาจไม่เพียงพอ?

  • Project: ทำไมการเติบโต 5% ของเศรษฐกิจจีนถูกมองว่าต่ำ? และเหตุใดการลดดอกเบี้ยอาจไม่เพียงพอ?
  • Business Unit: Publisher

จีนเป็นประเทศที่มีการเติบโตทางเศรษฐกิจอย่างมหาศาล จนกลายเป็นตำนานในโลกเศรษฐกิจ ทำไมจีนจึงก้าวขึ้นมาเป็นมหาอำนาจทางเศรษฐกิจในทุกวันนี้ได้? คำตอบสั้น ๆ คือ จีนมีการเติบโตของรายได้ประชาชาติที่ต่อเนื่องมายาวนาน ตั้งแต่ปี 1991 เป็นต้นมา เศรษฐกิจจีนไม่เคยโตต่ำกว่า 5 เปอร์เซ็นต์เลย จนกระทั่งมาสะดุดในช่วงวิกฤตโควิด-19

โรคระบาดครั้งนั้นทำให้ปัญหาเชิงโครงสร้างที่ถูกกดทับในจีนมานาน “ปะทุ” ขึ้นมา โดยเฉพาะในด้านเศรษฐกิจ แม้ว่าจีนจะก้าวขึ้นเป็นประเทศที่มีรายได้ต่อหัวสูงกว่าไทยตั้งแต่ปี 2012 แต่ความจริงก็คือ ในปีนั้น การเติบโตของเศรษฐกิจจีนเริ่มชะลอตัวอย่างเห็นได้ชัด จากที่เคยเติบโตไม่ต่ำกว่า 8 เปอร์เซ็นต์ในทุกปีของช่วงทศวรรษ 2000 พอถึงปี 2012 การเติบโตกลับลดลงต่ำกว่า 8 เปอร์เซ็นต์เป็นครั้งแรกในรอบกว่า 10 ปี และลดลงอย่างต่อเนื่องจนถึงเพียง 6 เปอร์เซ็นต์ในปี 2019

แม้ว่าช่วงการระบาดของโควิดจะเป็นภาวะผิดปกติ แต่เมื่อโลกเริ่มกลับสู่ภาวะปกติในปี 2023 เศรษฐกิจจีนก็ยังคงเติบโตเพียง 5.3 เปอร์เซ็นต์เท่านั้น และจากการคาดการณ์ในปี 2024 ตัวเลขนี้จะลดลงต่ำกว่า 5 เปอร์เซ็นต์อีก ซึ่งนั่นคือเรื่องท้าทายอย่างมากสำหรับรัฐบาลจีน เพราะตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา ความชอบธรรมของพรรคคอมมิวนิสต์จีนไม่ได้มาจากการควบคุมด้วยอำนาจ แต่จากความสามารถในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจและกระจายความมั่งคั่งให้กับประชาชน

ด้วยเหตุนี้ จึงทำให้รัฐบาลจีนต้องเร่งออกมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจในระดับที่ไม่เคยทำมาก่อนในไตรมาสสุดท้ายของปี 2024 มีทั้งการลดดอกเบี้ย ลดข้อบังคับเรื่องเงินสำรอง เพื่อกระตุ้นให้คนกู้เงินไปทำธุรกิจหรือซื้อบ้านมากขึ้น แต่ถึงแม้จะมีมาตรการเหล่านี้ นักวิเคราะห์หลายฝ่ายกลับมองว่าอาจไม่เพียงพอ เพราะเป็นการแก้ปัญหาที่ไม่ตรงจุด

ปัญหาหลักของจีนไม่ได้อยู่ที่ขาดเงินทุนสำหรับการผลิตหรือการขยายธุรกิจ แต่อยู่ที่กำลังการบริโภคในประเทศที่ลดลงอย่างรุนแรง ตั้งแต่ช่วงโควิดเป็นต้นมา คนรุ่นใหม่ในจีนประสบปัญหาการว่างงานมากขึ้น ทำให้กำลังซื้อในประเทศลดลง รัฐบาลถึงกับต้องเปลี่ยนวิธีคำนวณตัวเลขการว่างงานในปี 2023 เพื่อให้ตัวเลขดูดีกว่าเดิม นอกจากนี้ จีนยังเผชิญกับปัญหาสินค้าค้างสต็อกจำนวนมากที่ไม่สามารถระบายออกในประเทศได้ ทำให้ต้องส่งออกสินค้าราคาถูกไปยังต่างประเทศ ส่งผลให้ตลาดในหลายประเทศถูกบั่นทอนด้วยสินค้าจีนราคาถูก

ปัญหานี้ยังส่งผลให้คนจีนจำนวนมากหลั่งไหลออกไปหางานทำในต่างประเทศ เนื่องจากการจ้างงานในจีนลดลงอย่างต่อเนื่อง ขณะที่ภาคการผลิตขนาดใหญ่ในจีนก็ไม่รู้จะผลิตสินค้ามาให้ใครซื้อ การลดดอกเบี้ยเพื่อกระตุ้นการผลิตจึงเป็นเพียงการเพิ่มกำลังผลิตในตลาดที่ไม่มีความต้องการซื้อ สุดท้ายก็จะเกิดภาวะสินค้าล้นตลาดในประเทศ และสินค้าที่ล้นเหล่านี้ก็จะไหลออกไปยังประเทศอื่น ๆ สร้างความปั่นป่วนให้กับเศรษฐกิจโลก

เมื่อมองย้อนกลับไปในอดีต เศรษฐกิจจีนเคยเติบโตได้ทุกปีเพราะคนจีนมีความเชื่อมั่นในอนาคตทางเศรษฐกิจ ทุกคนมองเห็นโอกาสในการทำธุรกิจและขยายกิจการ แต่ในปัจจุบัน ภาพนั้นกลับกลายเป็นตรงกันข้าม การเติบโตของเศรษฐกิจที่เคยเป็นเรื่องง่าย ตอนนี้กลับกลายเป็นความท้าทายอย่างยิ่ง แม้แต่การทำให้เศรษฐกิจเติบโต 5 เปอร์เซ็นต์ก็ยังยากลำบาก คนจีนที่เคยใช้จ่ายอย่างเสรีก็เริ่มรัดเข็มขัดและใช้ชีวิตอย่างระมัดระวังมากขึ้น เทรนด์การบริโภคของจีนในปี 2024 เน้นการประหยัด การหันมาใช้สินค้าแบรนด์จีนแทนแบรนด์เนมต่างประเทศ และการเดินทางท่องเที่ยวน้อยลงก็เป็นผลพวงของความไม่มั่นใจในเศรษฐกิจของพวกเขาเอง

ท้ายที่สุดแล้ว การเติบโตของเศรษฐกิจจีนที่ 5 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งในมุมมองของชาวจีนอาจเป็นตัวเลขที่ต่ำมาก แต่อย่างน้อยถ้ามองในมุมของประเทศอื่น ๆ เช่นไทย ตัวเลขการเติบโตในระดับนี้ถือเป็นเรื่องที่น่าชื่นชม เพราะไทยเองก็ไม่ได้เติบโตเกิน 5 เปอร์เซ็นต์มาตั้งแต่ปี 2012

อ้างอิง

  • Aljazeera. Is China’s new stimulus enough to revive its economy? https://shorter.me/c5j6Z 
  • The Conversation. China’s government is about to spend big on stimulus – can it turn around the country’s sluggish economy? https://shorter.me/cjSmM